O‘zbekistonda yo‘ldan qanday to‘g‘ri o‘tish kerak

Tartibga solinmagan piyodalar o‘tish joyiga chiqish xavfsizlikni va avtomobilning bir zumda to‘xtashini kafolatlamaydi.

Piyodalarga yo‘l bermagan avtomobillarni qayd etuvchi kameralar paydo bo‘lgach, haydovchilar zebra oldida ehtiyotkorroq bo‘lib qolishdi: qoidani buzmaslik uchun tezlikni pasaytirishadi, ortidan kelayotgan boshqa haydovchilarni ogohlantirish uchun avariya chiroqlarini yoqishadi. O‘zbekistonda insonlar xavfsizligiga ko‘proq e’tibor qaratila boshlangani to‘g‘ri va quvonarli holat albatta. Biroq shu bilan birga boshqa bir muammo yuzaga keldi: ayrim piyodalar yaqinlashib kelayotgan mashinagacha bo‘lgan masofa va uning tezligini deyarli chamalamasdan yo‘lga chiqib kelishmoqda.

Tartibga solinmagan o‘tish joyida piyodaning ustunlikka ega ekanligi qatnov qismiga istalgan paytda chiqaverish mumkin degani emas. O‘zbekistonning amaldagi Yo‘l harakati qoidalarida shunday belgilangan: tartibga solinmagan o‘tish joyiga chiqishdan oldin piyoda yaqinlashib kelayotgan transport vositasigacha bo‘lgan masofani, uning tezligini chamalashi va yo‘ldan o‘tish xavfsiz ekanligiga ishonch hosil qilishi shart.

Shu bilan birga, haydovchining ham o‘z majburiyati bor: tartibga solinmagan o‘tish joyiga yaqinlashayotganda, u yo‘lni kesib o‘tayotgan piyodani o‘tkazib yuborish uchun tezlikni pasaytirishi yoki to‘xtashi kerak. Ya’ni qoidalar faqatgina haydovchidan emas, balki har ikki tomondan ham hushyorlikni talab qiladi.

Gap shundaki, avtomobil jismonan bir zumda to‘xtay olmaydi. Bu oddiy fizika qonuni. Mashinaning tezligi, vazni va demakki, inersiyasi bor. Avval haydovchi piyodani ko‘rishi, vaziyatni anglashi va tormozni bosishi lozim. Shu soniyalar ichida mashina harakatlanishda davom etadi. Shundan so‘nggina bevosita tormozlanish jarayoni boshlanadi.

Masalan, soatiga 50 km tezlikda ketayotgan avtomobil bir soniyada deyarli 14 metr masofani bosib o‘tadi. Tormoz bosilgandan keyin ham u to‘liq to‘xtashi uchun yana ma’lum bir masofa talab etiladi. Ho‘l asfaltda, yaroqsiz shinalarda yoki sirpanchiq yo‘lda bu masofa yanada uzayadi.

Shu bois, piyoda kutilmaganda avtomobilning shundoqqina oldidan zebraga qadam qo‘yishi — hatto haydovchi YHQda belgilangan tezlikka rioya qilib, darhol tormozni bosgan taqdirda ham — juda xavflidir.

Ayniqsa, to‘xtab turgan avtomobil, avtobus yoki boshqa biror to‘siq ortidan yo‘lga chiqish nihoyatda xatarli. Bunday vaziyatda haydovchi piyodani faqat u qatnov qismiga chiqib bo‘lgandagina ko‘rishi mumkin.

Shu sababli kameralar faqat haydovchilarnigina intizomga chaqirmasligi kerak. Piyoda ustunlikka ega, biroq bu atrofga qarash va avtomobil haqiqatan ham to‘xtashga ulgurayotganiga ishonch hosil qilish zaruratini bekor qilmaydi.

Yo‘ldagi har ikki ishtirokchining asosiy vazifasi — YTHdan so‘ng rasman kim haq ekanligini aniqlash emas, balki ana shu avariyaning oldini olishdir. Haydovchi zebra oldida tezlikni oldindan pasaytirishi va hushyor bo‘lishi, piyoda esa haydovchi bilan ko‘z orqali aloqa o‘rnatib, o‘zini payqashganiga va yo‘l berishayotganiga to‘liq amin bo‘lgandagina yo‘lga chiqishi lozim.