O‘zbekistonda qaysi rusumdagi avtomobillar savdosi ortib bormoqda?
Agar avvallari mahalliy ishlab chiqaruvchi so‘zsiz yetakchi bo‘lgan bo‘lsa, bugungi kunda savdoda va yo‘llarda xorijiy brendlar soni tobora ortib bormoqda.
Ushbu ma’lumotlar Avtoelon.uz jamoasi tomonidan taqdim etildi va 2-aprel kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan rasmiy dilerlar uchrashuvida e’lon qilindi.
2023-yilda GM Uzbekistan modellarining avtomobil bozoridagi ulushi qariyb 92 foizga yetgandi. Xitoy ishlab chiqaruvchilari hissasiga bor-yo‘g‘i 4,3%, Koreya va Yaponiya ishlab chiqaruvchilariga 2,6%, Yevropa brendlariga 0,5%, Rossiya brendlariga esa 0,1% to‘g‘ri kelgan.
2024-yilga kelib vaziyat o‘zgardi: Chevrolet bozorning 83 foizini qamrab oldi, Xitoy brendlarining ulushi 11,4 foizgacha, Koreya va Yaponiya brendlariniki esa 3,6 foizgacha ko‘tarildi. Kutilmaganda 1,4 foizlik ulush bilan Amerika avtomobillari (ya’ni, mahalliy ishlab chiqarilgan Chevroletdan tashqari) paydo bo‘ldi. “Yevropaliklar” 0,5 foizlik, Rossiya Federatsiyasidan keltirilgan avtomobillar esa 0,1 foizlik darajada qoldi.
2025-yilda GM Uzbekistan ulushi yana 10 foizga qisqarib, 72,9 foizni tashkil qildi. Xitoylik ishlab chiqaruvchilar esa bozorning 22,2 foizini egallab ulgurdi. Koreya va Yaponiya brendlari — 3,4%, Amerika brendlari — 0,9%, Yevropa brendlari — 0,5%, Rossiya brendlari esa avvalgidek 0,1%.
Brendlar bo‘yicha sotuvlar nimani ko‘rsatmoqda?
Chevrolet markasi hamyonbop modellari tufayli yetakchiligicha qolmoqda. 2024-yilda jami sotuvlarning 40,8 foizi, 2025-yilda esa 39,9 foizi uning hissasiga to‘g‘ri keldi. Bu biroz pasayish bo‘lsa-da, pozitsiyalar hamon mustahkam. Koreyaning Kia markasi ishonchli o‘sish ko‘rsatishda davom etdi: 2024-yildagi 5,5 foizdan 2025-yilda 6,5 foizgacha. Xitoyning Chery brendi ham o‘z mavqeyini mustahkamlab, ulushini 1,8 foizdan 2,3 foizga yetkazdi. Haval esa o‘z ulushini deyarli uch barobarga oshirdi: 2024-yildagi 0,8 foizdan 2025-yilda 2,3 foizga.
Biroq eng hayratlanarli sakrashni BYD amalga oshirdi. 2024-yilda bu Xitoy brendi bozorning atigi 1 foizini egallagan bo‘lsa, oradan bir yil o‘tib, uning ulushi 5 foizga yetdi.
Xitoy modellarining ommalashuvi bir necha omillar bilan izohlanadi. Bular — rasmiy dilerlik tarmoqlarining kengayishi, O‘zbekiston hududida yig‘ish korxonalarining ishga tushirilishi va raqobatbardosh narxlardagi zamonaviy opsiyalarga ega yangi modellarning bozorga faol olib kirilishi.
O‘zbekiston avtomobil bozori bir brend monopoliyasidan ko‘p qutbli tuzilmaga o‘tmoqda. Xitoy markalari mamlakat avtosanoatining milliy yetakchisini asta-sekin siqib chiqarmoqda va koreyalik raqobatchilarning o‘sishiga to‘sqinlik qilmoqda. Shunga qaramay, ADM Jizzakh zavodining Sonet xetchbeki ishlab chiqarishini mahalliylashtirishni chuqurlashtirishga tayyorligi haqidagi so‘nggi yangiliklar Kia o‘zining mustahkamlagan pozitsiyalarini boy berish niyatida emasligini tasdiqlaydi.