Gibrid, elektromobil yoki ichki yonuv dvigateli? O‘zbekiston avtomobil bozori qanday o‘zgardi?
So‘nggi uch yil ichida avtomobil bozori sezilarli darajada o‘zgardi.
Agar 2023-yilda bozor takliflarining deyarli barchasi ichki yonuv dvigatelli (IYOD) avtomobillarga to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, 2025-yilga kelib xaridorlarning qiziqishi gibridlar va elektromobillar tomon yaqqol siljidi. Bozor ham bu o‘zgarishlarga tezda munosabat bildirdi. Qizig‘i shundaki, tendensiya kutilganidek bo‘lib chiqmadi.
Jamoamiz tomonidan Toshkentdagi rasmiy dilerlar uchun o‘tkazilgan tadbirda e’lon qilingan Avtoelon.uz ma’lumotlariga ko‘ra, bundan uch yil avval an’anaviy benzinli avtomobillar bozorning 91 foizdan ortig‘ini egallagan. Gibridlarning ulushi 2,6 foizdan oshmagan, qolgan qismi, ya’ni taxminan 6.4 foizi esa elektrokar hissasiga to‘g‘ri kelgan. Garchi yangi energiya manbalarida harakatlanuvchi transport 2020-yildan boshlab avtomobil ixlosmandlari e’tiborini torta boshlagan bo‘lsa-da, u hali ommalashmagan edi.
2024-yilda vaziyat o‘zgara boshladi. IYODli mashinalar ulushi 75 foizgacha kamaydi. Gibridlar ko‘rsatkichi 10.3 foizgacha ko‘tarildi, elektromobillar esa bozorning deyarli 14.7 foizini egalladi. Go‘yoki elektr tortish kuchi ommalashib, uning kelajagi porloqdek tuyulgandi.
Biroq 2025-yilda hamma narsa yana o‘zgardi. Kutilganidan farqli o‘laroq, elektrokar emas, aynan gibridlar jadal ommalasha boshladi. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, IYODli avtomobillar ulushi zo‘rg‘a 68.1 foizni, elektromobillarniki 14 foizni tashkil etgan bo‘lsa, gibridlar ulushi 17.9 foizgacha oshdi.
Shunday qilib, o‘zbekistonlik haydovchilar tobora ko‘proq gibrid avtomobillarni tanlay boshladi. Bir qarashda bu mantiqsizdek tuyuladi: nega ekspluatatsiya qilish arzonroq bo‘lgan elektromobil emas? Ammo chuqurroq o‘rganilsa, sabablari ayon bo‘ladi.
Mamlakatda zaryadlash infratuzilmasi rivojlanmoqda, lekin hamma joyda ham emas va elektromobil egalari, ayniqsa, hududlardagilar istaganidek tez emas. Tezkor zaryadlash shoxobchalari hamon kam, maishiy, ya’ni uy sharoitida esa ba’zan elektr energiyasida uzilishlar kuzatilmoqda. Gibrid esa, avtomobil egalariga ma’qul kelganidek, yoqilg‘ini tejash, rozetkaga bog‘liq bo‘lmaslik imkonini beradi va ancha uzoq masofaga yura oladi.
Lekin O‘zbekiston avtomobil bozori hali ham faol qayta qurish bosqichida. Bugun g‘ayrioddiy tuyulgan narsa bir yildan keyin odatiy holdek ko‘rinishi mumkin. Kelgusi yili, ayniqsa, yangi zaryadlash shoxobchalari va elektr transportiga o‘tish uchun davlat tomonidan rag‘batlantirish choralari paydo bo‘lsa, hamma narsa tubdan o‘zgarib ketishi ehtimoldan xoli emas.
